Lệnh tính diện tích trong CAD: 4 cách đo và cách cộng nhiều vùng một lần

Dùng cách nào để tính diện tích trong CAD?

Chọn theo tình trạng bản vẽ: vùng đã có Polyline kín hay chỉ là các đường rời, có lỗ bên trong hay không, và cần đo một vùng hay cả trăm vùng.

Lệnh AREA: đo theo điểm, theo đối tượng, cộng và trừ vùng

AREA (gõ tắt AA) là lệnh tính diện tích cơ bản, có từ các bản AutoCAD rất cũ nên bản nào cũng dùng được. Kết quả hiện ở dòng lệnh gồm diện tích (Area) và chu vi (Perimeter).

Đo theo điểm

1. Gõ AREA, Enter.
2. Bấm lần lượt các góc của vùng theo một chiều (thuận hoặc ngược kim đồng hồ). Nên bật bắt điểm Endpoint, Intersection để bấm trúng góc.
3. Bấm xong góc cuối, nhấn Enter. Không cần bấm lại góc đầu: AutoCAD tự khép vùng.

Cách này dùng được khi vùng chỉ gồm các đoạn Line rời. Với cạnh cong, dòng lệnh có tùy chọn Arc nhưng thao tác lâu; vùng có cạnh cong nên dùng Object hoặc Hatch.

Đo theo đối tượng (Object)

Gõ AREA, Enter, gõ O, Enter, rồi chọn một Polyline, Circle, Ellipse, Spline hoặc Region. Cách này tính cả đoạn cong (cung tròn trong Polyline).

Nếu chọn một Polyline hở, AutoCAD vẫn trả về diện tích, tính như thể có một đoạn thẳng nối điểm cuối về điểm đầu. Con số trông hợp lý nhưng hình trên bản vẽ chưa kín, nên kiểm tra mục Closed trong Properties trước khi dùng số.

Cộng và trừ nhiều vùng (Add, Subtract)

Ví dụ sàn 12 × 8,5 m có lỗ cầu thang 2,5 × 2 m. Diện tích cần lấy là 102 − 5 = 97 m².

1. Gõ AREA, Enter, gõ A (Add area), Enter.
2. Gõ O, Enter, chọn đường bao sàn. Dòng lệnh hiện Area = 102.0000 và Total area = 102.0000. Nhấn Enter để thôi chọn.
3. Gõ S (Subtract area), Enter, gõ O, Enter, chọn đường bao lỗ thang. Dòng lệnh hiện Total area = 97.0000.
4. Nhấn Enter hai lần để kết thúc.

Diện tích lần đo gần nhất được lưu trong biến hệ thống AREA. Gõ (getvar "AREA") ở dòng lệnh để lấy lại con số này.

Xem nhanh diện tích bằng Properties và LIST

Properties: chọn một Polyline kín, Circle hoặc Hatch, nhấn Ctrl+1. Trong nhóm Geometry có dòng Area (diện tích) và Length (chu vi). Nhanh nhất khi chỉ cần xem một vùng. Nếu chọn nhiều Polyline có diện tích khác nhau, dòng Area hiện *VARIES* chứ không cộng tổng.

LIST (gõ tắt LI): chọn đối tượng, Enter. Cửa sổ văn bản hiện diện tích, chu vi cùng layer, tọa độ đỉnh. Hữu ích khi cần chép số liệu hoặc kiểm tra một Polyline có bao nhiêu đỉnh.

Số lẻ hiển thị theo thiết lập UNITS › Precision. Tăng số lẻ ở đó nếu cần xem kỹ hơn; con số lưu trong bản vẽ không đổi.

Lấy diện tích bằng Hatch và BOUNDARY

Khi vùng được bao bởi nhiều Line, Arc rời hoặc có lỗ bên trong, Hatch là cách ít phải bấm nhất.

1. Gõ H (HATCH), chọn Pick points, bấm vào bên trong vùng cần đo. AutoCAD tự tìm đường bao; các vùng kín nằm bên trong (lỗ, đảo) được chừa ra.
2. Enter để tạo Hatch. Chọn Hatch, nhấn Ctrl+1, đọc dòng Area: đây là diện tích đã trừ lỗ.
3. Chọn nhiều Hatch cùng lúc: Properties hiện thêm dòng Cumulative Area, là tổng diện tích các Hatch đang chọn.

Nếu cần một đường bao để dùng lại (ghi diện tích, xuất tọa độ), dùng lệnh BOUNDARY (gõ tắt BO): chọn Object type là Polyline, bấm Pick points vào trong vùng. Lệnh tạo một Polyline kín trùng mép vùng. Lưu ý: khi bật nhận diện đảo (Island detection), BOUNDARY cũng tạo Polyline cho từng lỗ bên trong.

Hatch báo lỗi không tìm thấy đường bao thường là do mép vùng còn hở một khe nhỏ. Nên tìm và nối lại chỗ hở; biến HPGAPTOL cho phép Hatch bỏ qua khe hở nhỏ nhưng khi đó diện tích chỉ là gần đúng.

Lệnh MEASUREGEOM: đo diện tích có tô màu vùng đo

MEASUREGEOM (gõ tắt MEA) gom các phép đo khoảng cách, bán kính, góc, diện tích, thể tích vào một lệnh. Gõ MEA, Enter, chọn ARea (gõ AR). Các tùy chọn Object, Add area, Subtract area giống lệnh AREA; ở các bản AutoCAD mới, cả hai lệnh đều tô màu vùng đang đo trên màn hình nên dễ thấy mình đã bấm sót góc nào.

Từ AutoCAD 2020, MEASUREGEOM có thêm chế độ Quick để rê chuột xem nhanh khoảng cách và góc; từ bản 2021, bấm chuột vào trong một vùng kín ở chế độ Quick cũng hiện diện tích và chu vi. Để lấy diện tích ghi vào hồ sơ, vẫn nên dùng tùy chọn ARea hoặc Properties để có con số rõ ràng.

Bản vẽ mm hay m: quy đổi diện tích sang m²

AutoCAD không biết một đơn vị vẽ là mét hay milimét. Diện tích luôn là đơn vị vẽ bình phương. Bản vẽ kết cấu, kiến trúc thường vẽ theo mm; bản vẽ bình đồ, san nền, giao thông thường vẽ theo m.

Biết bản vẽ vẽ theo đơn vị gì: dùng lệnh DI (DIST) đo một kích thước đã biết, ví dụ khoảng cách hai trục ghi 6000. Đo ra 6000 là bản vẽ mm, ra 6 là bản vẽ m. Đừng chỉ dựa vào hộp thoại UNITS: mục Insertion scale ở đó không đổi con số đã vẽ.

Ghi diện tích m² lên bản vẽ mm mà vẫn tự cập nhật: dùng Field. Gõ FIELD, chọn Field name là Object, bấm chọn Polyline hoặc Hatch, chọn Property Area, bấm Additional Format, đặt Conversion factor là 0.000001 và Suffix là m2. Khi sửa đường bao, số trong Field cập nhật sau lệnh REGEN hoặc khi lưu bản vẽ.

AutoCAD và Lisp ghi số với dấu chấm thập phân (1502.46). Khi viết vào hồ sơ tiếng Việt, đổi sang dấu phẩy (1.502,46 m²) cho thống nhất với bảng khối lượng.

Lỗi hay gặp khiến diện tích sai

Với số liệu đưa vào hồ sơ, nên đo lại 2–3 vùng bằng một cách khác (ví dụ Hatch so với AREA) để giảm nguy cơ mắc một trong các lỗi trên.

Tính tổng diện tích nhiều vùng một lần bằng Lisp SUMPL

Khi phải đo hàng chục ô san nền, lô đất hay vùng hoàn trả mặt bằng, AREA › Add vẫn ra tổng nhưng không ghi số từng ô lên bản vẽ và không xuất bảng. Lệnh Lisp SUMPL trong bộ quà 5 lệnh Lisp dùng ngay làm ba việc trong một lần chọn: đánh số và ghi diện tích từng vùng, cộng tổng, xuất bảng ra Clipboard, file TXT hoặc Excel.

Cách dùng

1. Tải bộ quà, giải nén được file AULISP-5-lenh-Lisp.lsp. Trong AutoCAD gõ APPLOAD, chọn file, bấm Load. Dòng lệnh báo [AULISP] Da nap 5 lenh: TG, SUMPL, 123, CNTBLK, EXPL.
2. Chọn layer hiện hành cho chữ và đặt chiều cao chữ bằng biến TEXTSIZE: SUMPL ghi chữ trên layer hiện hành, cao bằng TEXTSIZE, kiểu chữ Standard. Ví dụ bản vẽ đơn vị m, in tỷ lệ 1/500, muốn chữ in ra cao 2,5 mm thì đặt TEXTSIZE = 1.25.
3. Gõ SUMPL, quét chọn cả khu vực. Lệnh chỉ nhận Polyline nên quét lẫn Text, Line, Hatch cũng không sao.
4. Lệnh ghi 1.S=…, 2.S=… vào tâm khung bao của từng vùng, in diện tích từng vùng và tổng ở dòng lệnh, báo số Polyline hở bị bỏ qua.
5. Chọn cách xuất: Clipboard (bảng STT, diện tích, dán được vào Excel), Text (lưu file .txt), Excel (mở Excel, tạo bảng STT, diện tích, dòng TONG) hoặc Enter để chọn All.

Những điểm cần biết trước khi dùng số

• Chỉ tính Polyline kín. Polyline đã Close, hoặc có điểm đầu trùng điểm cuối, được tính. Polyline hở bị bỏ qua, dòng lệnh báo số đường bị bỏ để bạn dùng PEDIT › Close rồi chạy lại. Circle, Spline, Region, Hatch không được chọn; cần đường bao thì tạo bằng BOUNDARY.
• Đơn vị theo bản vẽ. Tiêu đề cột ghi Dien tich (m2) nhưng con số là đơn vị vẽ bình phương. Bản vẽ mm thì số là mm²: chia 1.000.000 trong Excel.
• Vùng có lỗ: SUMPL cộng mọi Polyline được chọn, kể cả Polyline bao lỗ. Không chọn đường bao lỗ, rồi trừ riêng; hoặc đo vùng có lỗ bằng Hatch.
• Vị trí chữ: chữ đặt ở tâm khung bao chữ nhật của vùng. Vùng hình chữ L hoặc cong có thể có chữ nằm ra ngoài; dời chữ lại cho gọn.
• Thứ tự đánh số: lệnh xếp theo tâm khung bao. Hai vùng có tâm lệch nhau theo phương X không quá 50 đơn vị vẽ được coi là cùng cột và đánh số từ trên xuống; khác cột thì đánh từ trái sang phải. Vì ngưỡng 50 tính theo đơn vị vẽ, thứ tự trên bản vẽ mm và bản vẽ m sẽ khác nhau. Đối chiếu bảng với số ghi trên bản vẽ, đừng giả định thứ tự.
• Dán vào Excel: Clipboard và file TXT dùng dấu chấm thập phân. Máy đặt dấu phẩy thập phân (kiểu Việt Nam) có thể hiểu 1502.46 là chữ. Chọn xuất Excel để lệnh ghi thẳng giá trị số vào ô (số đầy đủ, chưa làm tròn).
• Không kiểm tra Polyline tự cắt. Sửa các lỗi ở mục 7 trước khi chạy.

Chạy thử trên bản sao bản vẽ. Cộng tay 2–3 vùng bằng AREA hoặc Properties để đối chiếu trước khi đưa số vào hồ sơ. Lệnh viết cho AutoCAD bản đầy đủ trên Windows (phần xuất Excel cần có Excel trên máy); không đọc đối tượng Civil 3D; không chạy trên AutoCAD LT vì lệnh dùng ActiveX.